Op bezoek in Rwanda - 6

Mijn collega's zijn deels weer terug uit Rwanda maar er druppelen nog wat blogposts binnen over hun reis. Hieronder die over hun bezoek aan twee bibliotheken. Dat spreekt mij natuurlijk erg aan ;-). De andere posts vind je hier.

Bibliotheken in Kigali

 

Kigali, July 5 – Het bezoek aan Murambi was schokkend en confronterend. Na terugkomst in Kigali verzetten we in een cafétje in de buurt onze zinnen en na een goede nacht word ik ’s ochtends wakker van het opgewekte gefluit van de vogels in de buurt. De laatste dagen staan verschillende bezoeken aan archieven en bibliotheken op het programma. Te beginnen met de Public Library.

Public Library

 

De openbare bibliotheek is onlangs geopend. Het is een prachtig gebouw, imposant en aan alle kanten voorzien van spiegelramen. Bovendien is er een enorm terras op het dak met uitzicht over de hele stad. Het is direct gebouwd naast de Amerikaanse ambassade, wat geen toeval is. De Amerikaanse betrokkenheid is groot en blijkt bijvoorbeeld uit de opbouw van de collectie. Er zijn een aantal secties: één voor jonge kinderen, één voor oudere kinderen, één over de geschiedenis van Afrika, de geschiedenis van Rwanda én er is een grote American collection. Met onze Amerikaanse collega maken we grappen over de plaats waar de Amerikaanse boeken staan: aan de voorkant van het gebouw direct in het zicht van de ambassade.

In de bibliotheek worden we ontvangen door de Executive Director van de bibliotheek. Ze vertelt ons uitgebreid over de ideeën en missie van de organisatie. Ik ben onder de indruk van de passie en energie waarmee ze het vertelt. Van een kleine organisatie, gesteund door de lokale rotary zijn ze in enkele jaren uitgegroeid tot een echte bibliotheek. Toch moet er nog veel gebeuren, wie door het gebouw loopt ziet de lege stellingen. En de registratie op de boeken lijkt vooral te verwijzen naar de bibliotheken die de boeken geschonken hebben.

Een van de belangrijkste doelen van de bibliotheek is het promoten van de leescultuur in Rwanda. Met name de collectie kinderboeken moet daarvoor gaan zorgen. De director vertelt ons verder dat de organisatie zich middenin een stormachtige ontwikkeling bevindt: binnen nu en een jaar zal de bibliotheek worden samengevoegd met het nationaal archief van Rwanda. De grote organisatie zal komen te vallen onder het Ministerie van Cultuur en Sport.

Bovendien wordt gewerkt aan de totstandkoming van een wet die ervoor zal zorgen dat er van alle in Rwanda gepubliceerde boeken een exemplaar naar de bibliotheek gaat. En tevens is een eerste draft van een nieuwe archiefwet gereed gekomen. In de wet zullen behalve bepalingen over privacy, selectielijsten en budgetten ook bepalingen over de ontwikkeling van de professie van informatiebeheerder in Rwanda opgenomen worden. Hiermee in lijn zijn er plannen voor de opleiding van archivarissen en bibliotheek specialisten.

IWACU

 

Van de bibliotheek rijden we door naar IWACU, dat zich presenteert als Training and Research Center in Cooperatives. Het contrast met ons vorige bezoek kon haast niet groter. De bibliotheek is gevestigd in een klein, onopvallend gebouw. Aangetrokken door een grote stapel papieren achter één van de ramen, lopen we snel door naar de ingang.

Binnen is het eenvoudig. Getolkt door een collega van het Kigali Memorial Centre praten we met het hoofd van de bibliotheek. Ze is al jaren in dienst van de bibliotheek, die in 1984 is opgericht. We proberen te achterhalen wat de focus en omvang is van de collectie. Maar het blijkt moeilijk te zijn.

Dat verandert direct als we met haar meelopen naar achteren: het depot. In de kleine ruimte, volgebouwd met stellingen, blijkt zeer bijzonder materiaal te liggen. Met name de originele exemplaren de extremitische Hutu-dagbladen Kangura en Isibo hebben onze belangstelling. De kranten speelden in de jaren in de aanloop naar de genocide een belangrijk rol. Zo publiceerde het dagblad Kangura onder andere de ‘Tien Hutu-Geboden’, met regels voor contacten van Hutu’s met Tutsi’s.

We zijn blij als we horen dat juist van deze kranten door het Kigali Memorial Centre digitale reproducties zijn gemaakt. Temeer daar het onduidelijk is hoeveel exemplaren van de dagbladen er verspreid over Rwanda bewaard zijn gebleven. Waarschijnlijk beheert IWACU de meest complete collectie op dit vlak.

Toch maken we ons vooral ook zorgen. De omstandigheden waaronder de kranten worden beheerd zijn erbarmelijk: er is geen klimaatcontrole en de documenten verbleken door de zon die door de ramen naar binnen schijnt. Later doen we bij bezoeken aan andere instellingen soortgelijke ervaringen op.

Het land is in opbouw, er zijn grote plannen, maar er nog een lange weg te gaan.

Door: Petra Links