Op bezoek in Rwanda - 5

Drie collega's zijn in Rwanda. De hele week laten ze via dit blog weten hoe het gaat, wat ze doen. Klik hier voor de andere posts over deze reis.

Murambi

 

Kigali, July 4 – Het is Liberation Day in Rwanda. Op deze dag, waarop het einde van de genocide in 1994 wordt herdacht, brengen we met een collega van Kigali Memorial Centre een bezoek aan Murambi. In deze school in het zuiden van Rwanda zijn in april 1994 ongeveer 50.000 Tutsi’s op gruwelijke wijze om het leven gebracht.

Na een autorit van ruim drie uur komen we aan bij de memorial site. Voor de school is in 2011 een museum geopend met een tentoonstelling over de geschiedenis van Rwanda en de genocide.

Indruk maken de tien geboden van de Hutu’s die in 1990 zijn gepubliceerd in de extremistische krant Kangura. Het achtste gebod is: ‘De Hutu’s moeten ophouden medelijden te hebben met de Tutsi’s’.

We lopen naar buiten, het uitzicht is er fantastisch. Murambi is gelegen op de top van een heuvel. Het is niet voor niets dat de Hutu’s de Tutsi’s hier naartoe dreven, want vanwege de locatie is de plaats perfect te controleren. Wie probeerde te vluchten, liep direct in de armen van de strijders.

Wat volgt is een bezoek aan de school, achter het museum.  Een overlevende leidt ons rond. Ze is één van de naar schatting tien overlevenden (!) die de verschrikkingen kan navertellen. Haar man en kinderen verloren op deze plaats het leven.

We lopen met haar mee naar de lokalen. Duizenden lichamen liggen opgebaard in verschillende ruimten: baby’s, kleine kinderen, mannen en vrouwen. Uit de positie van de armen, vaak geheven boven het hoofd, denken we te kunnen afleiden wat hun laatste reflexen zijn geweest. De penetrante geur zullen we nooit vergeten. De lichamen die we zien vormen maar een fractie van het aantal mensen dat hier op brute wijze werd vermoord. De rest werd nog door de Tutsi’s begraven in één van de massagraven rondom de school.

Murambi lag in de zogenaamde ‘zone turquoise’ die na de genocide enige tijd onder de controle van de Fransen kwam te staan. Wat zij aantroffen moet verschrikkelijk zijn geweest.

De rol van de Fransen, die tussen de schoollokalen hun kampementen opsloegen, is omstreden. Het bord naast één van de massagraven behoeft geen verdere toelichting: ‘French soldiers were playing volley here’.

Door: Petra Links